Геополитик Евровидениег бүрхэж байгаа ч Азийн хувилбарыг бүрхээгүй
The New York Times
Dan Watson ·

Одоогоор уралдааны зохион байгуулагчид улс төрийг тайзнаас гадуур байлгасаар ирсэн. Европын хувилбар нь үүнийг хэр хэцүү байж болохыг харуулж байна.
Евровидение дуулааны уралдаан олон жилийн турш геополитикийн нөлөөнд байсан. Гэвч энэ арга хэмжээ анх удаа Азид өргөжихөөр бэлтгэж байх үед геополитик тийм ч чухал хүчин зүйл болсонгүй.
Энэ байдал бямба гарагийн орой хүртэл хадгалагдсан. Тэр орой Бангкокт Азийн анхны Евровидение дуулааны уралдаан болсон.
Олон арван жилийн турш Евровидениегийн зохион байгуулагчид уралдаан улс төрөөс ангид гэдгийг үргэлж хатуу баримталсаар ирсэн. Зохион байгуулагчид дууны үг, улс төрийн тэмдэг, нэвтрүүлэх агуулгад дүрэм тогтоодог. Гэсэн хэдий ч дайн, дипломат маргаан хэн дуулах, хэн оролцохгүй байх, телевизүүд юуг нэвтрүүлэхээ шийдэхэд нөлөөлсөөр ирсэн.
“Евровидениег үздэг гол шалтгаан бол улс төр юм” гэж Люксембургийн их сургуулийн Евровидениегийн түүхч Дин Вулетич хэлсэн.
Европын уралдаанд геополитик хэрхэн нөлөөлсөнд дараах жишээнүүд байна:
2009 онд Зөвлөлтийн нэг бүрдэл хэсэг байсан Гүрж улс Оростой дайтснаас хойш бараг нэг жилийн дараа “We Don’t Wanna Put In” хэмээх диско дууг Евровидениед илгээхээр төлөвлөжээ. Тэр үед Оросын Ерөнхий сайд байсан Владимир Путины эсрэг шүүмжлэл агуулсан гэж үзсэн тул Евровидениегийн зохион байгуулагчид дууг хасах шаардлагатай гэж үзсэн. Гүрж улс дууг өөрчлөхийн оронд уралдаанаас татгалзсан.
2017 онд Орос улс Киевт болсон уралдаанаас татгалзсан. Украин улс дуучныг нь нэвтрүүлэхгүй гэж шийдсэний дараа энэ алхам хийгдсэн. Таван жилийн дараа Орос Украйнд бүрэн хэмжээний байлдан дагуулах дайн эхлүүлсний дараа Евровидение Оросыг бүрмөсөн хасав.
2024 онд Газын дайн Израилийн оролцооны эсрэг томоохон жагсаал хөдөлгөсөн. 2025 онд засгийн газрын санал авалтад нөлөөлсөн гэх маргаан гарсан. 2026 онд таван улс уралдааныг бойкотолсон нь Евровидениегийн 70 жилийн түүхэн дэх хамгийн ноцтой хямрал болсон.
Бямба гарагийн нэвтрүүлэгт дуучид илгээсэн 11 Азийн улс тайзнаас гадуур геополитикийн олон ноцтой үл ойлголцолтой байна.
Жишээ нь Камбож улс Тайландын нийслэлд дуулах гэж байгаа ч хоёр хөршийн хооронд болсон хил дээрх дайнаас хойш бараг нэг жил өнгөрөөгүй байна. Тэр дайнд хэдэн арван хүн нас барж, хэдэн зуун мянган хүн орон гэргүйболсон. Өнгөрсөн жил тулалдаан ширүүсэхэд Камбож улс аюулгүй байдлын шалтгаанаар Тайландад болсон Зүүн Өмнөд Азийн наадамд оролцохоос өөр тамирчдаа татсан.
Гэвч эдгээр нь Евровидениед маргаан болж хөгжөөгүй.
Ноён Вулетич хэрэв уралдаан хэдэн жил үргэлжилбэл Евровидение Азийн нь улс төрийн илүү харагдахуйц тавцан болж, илүү олон үзэгчийг татаж, оролцогч орнуудын хувьд эрсдэлийг нэмнэ гэж хэлсэн.
Одоогоор Азийн зарим томоохон гүрнүүд жагсаалтаас ил тод харагдахгүй байна. Евровидениегийн гүйцэтгэх продюсер Ассаф Блехер Хятад, Япон, Энэтхэгийн телевизүүд оролцох талаар ярилцсан ч оролцооны хугацаа дуусахаас өмнө бүртгүүлээгүй гэж хэлсэн. Пакистан, Индонез улс мөн оролцоогүй байна.
Хятад, Японы харилцаа Тайванийн асуудлаар дипломат маргаантай байдаг. Өнгөрсөн жил энэ маргаан поп соёлд нөлөөлж, Бээжин Японы концертуудыг цуцалж, кино үзүүлэхийг хязгаарласан. Мөн Хятад улс Өмнөд Хятадын тэнгист Филиппин, Вьетнам, Малайзтай давхцсан далайн нутаг дэвсгэрийн нэхэмжлэлтэй байдаг. Эдгээр гурван улс бямба гарагийн уралдаанд оролцож байна.
Тайвань оролцоогүй нь зохион байгуулагчдыг нэр, тугийн тухай магадгүй мэдрэмтгий шийдвэрээс чөлөөлсөн. Бээжин Тайваньг өөрийн нутаг гэж үзэж, тусгаар тогтносон улс гэж хүлээн зөвшөөрөхийг эсэргүүцдэг. Ийм тэмдэг Евровидениед маргаантай асуудал болсон. 2024 онд уралдаан үзэгчдэд Палестины туг барихыг хориглосон боловч Израилийг оролцсон бусад орнуудын тугийг зөвшөөрсөн.
Евровидениегийн зохион байгуулагчид уралдаан “засгийн газруудын хоорондын тэмцээн биш” гэж хэлдэг. Гэвч энэ ялгааг хадгалах нь дуучид юу дуулж болох, телевизүүд юуг нэвтрүүлэх талаар шийдвэр гаргахыг шаарддаг.
Европын уралдааны дүрмээр улс төрийн дууны үг, үг хэллэг, дохио зангаа хориглосон. Оролцогчдоос шинэ дуу илгээх эсвэл маргаантай үгсийг өөрчлөхийг шаардаж болно. 2024 онд зохион байгуулагчид Израилийг “October Rain” дууных нь нэр, дууны үгийг өөрчлөхийг шаардсан. Дуу нь Хамасын удирдсан 10 дугаар сарын 7-ны халдлагыг сануулж байна гэж үзсэн. Дууны нэр “Hurricane” болж өөрчлөгдсөн.
Ямар ч асуудал дагуулж болох ч 1956 онд үүсгэн байгуулагдсанаас хойш төлөөлөлийн өргөн хүрээ нь Евровидениегийн татагдах гол шалтгаануудын нэг хэвээр байна. Энэ нь олон улсын телевизийн туршилт болж, Хүйтэн дайны үеийн Европыг нэгтгэх оролдлого байсан юм. Босни ба Герцеговина улс 1993 онд Сараево нийслэл нь бүслэлтэнд байх үед анх оролцсон. Тэдний дуучин Фазла 2022 онд “New York Times”-д өгсөн ярилцлагадаа гутлаа намагт гацсаны дараа снайперийн галд өртөн хөлгүй зугтсанаа ярьжээ.
“Евровидение гэдэг нь үндэстнээ төлөөлөх тухай” гэж тэр хэлсэн. “Энгийн хүмүүсийн гэрт өөрийн түүхээ хүргэх тавцан өгөх тухай.”
Евровидение энэ тавцанг санал болгож буй цорын ганц уралдаан биш. Орос улс Украйн руу довтолсон шалтгаанаар Евровидениеэс хасагдсаны дараа 2025 онд Хүйтэн дайны үеийн Интервидение уралдааныг сэргээсэн. Кремль үүнийг “уламжлалт үнэт зүйлсийн” харуулах тавцан гэж сурталчилсан.
Вьетнамын Дык Фук тэр уралдааныг Москвад түрүүлсэн.
Бямба гарагт Бангкокт Вьетнамын өөр нэгэн поп од Тоок Тиен Азийн Евровидениегийн тайзан дээр анх гарсан.
Эх сурвалж
The New York Times
Geopolitics Looms Over Eurovision, but Not Its Asian Edition



